Elektrikli araçların günümüzde yaygınlaşmasının önündeki en büyük engellerden biri de ‘şarj süresi’. Günden güne kullanımı artan EA’ların (elektrikli araç) her geçen gün teknolojik anlamda çok daha iyiye gittiğini gözlemliyoruz. Ancak şarj süresi ve batarya teknolojisi gelişimi bir kesim tarafından hala yeterli kabul edilmiyor. Bundan ötürü bir yandan yeni pil teknolojileri araştırılırken öte yandan hızlı şarj adında yeni kavramlar karşımıza çıkıyor. Aslında biz hızlı şarja kısmen de olsa aşinayız. Kullandığımız telefonlar için dahi, hızlı şarj teknolojisi kullanıyoruz. Düşünün ki 1 saat yerine 30 dakika içerisinde dolmasını istiyoruz, o kadar aceleyiz. Bu alışkanlığın sonucunda insanları suçlamak doğru değil. Alıştırılmış ve tüketime hazır toplum hep daha fazlasını ister. Neyse biz konumuza dönelim. Arabalar için 3 farklı seviye şarj süreleri ortaya çıkmaktadır:

Seviyeleri açıklamadan önce basit bir formülle aracın şarj süresini etkileyen etmenleri açıklayalım:

Güç = (Voltaj değeri x Amper) /1000.

Bu işlem sonucunda saatte kaç KWh değeri alabileceğimizi bulabiliyoruz. Buradaki güç, voltaj, amper değeri arttıkça aracın şarj süresi o bağlamda azalır.

Seviye 1

Bu seviye genellikle evde şarj edilen ve araçlarda hazır olarak verilen şarj ekipmanıyla yapılan şarjdır. Bu seviyenin ortalama değeri 12-16 amper ve 120 volttur. Bu değerler sonucunda aracınız 8-12 saat arasında tam anlamıyla şarj olmuş olur. Bu şarj etme biçimi çok yavaş olmasına rağmen oldukça ucuzdur. Mali değerler ülkeden ülkeye değişse bile Türkiye özelinde ortalama bir değer verirsek 75 kWh’ a sahip bir aracın yaklaşık 166,5 TL’ye doldurulabileceğini söyleyebiliriz. Tabi bu değer gece veya gündüz, elektrik birim fiyatlarına göre değişiklik gösterebilir. Bu değerler birim elektrik fiyatının 2.22 TL olduğu durum baz alınarak hesaplanmıştır. 75 KWh güç değeri yaklaşık 350-400 Km menzile tekabül etmektedir.

Seviye 2

Seviye 2 şarjı, 240 volt ve 16 amper arasında değerler kullanılarak yapılan şarjdır. Bu amper değeri Türkiye’deki mesken değerlerinin ortalaması alınarak yazılmıştır. Amper değeri düşük olduğu ve evlerde mono faz hatlar kullanıldığı için şarj süresi hala yeterli seviyede gözükmüyor. Ancak şehir içinde kullanıldığında ve akşamdan sabaha şarj etme imkânı bulunulan durumlarda gayet mantıklı ve avantajlı olduğunu söylemeliyiz. Maliyet anlamında 2,22 TL birim başına elektrik maliyeti olduğunda 50 KWh aracın şarj etme maliyeti yaklaşık 111 TL’ye tekabül ediyor.

Eğer evinizde mono faz yerine trifaz hattı var ise şarj süreniz ciddi anlamda azalacaktır. Voltaj değeri 380-400V olduğu için daha hızlı şarj edilir. Ancak trifaz sistemler genellikle endüstriyel alanlarda tercih edildiğinden mesken yerlerinde kullanılmıyor. Bu sistem için ekstradan yeni bir hat çekmeniz gerekebilir. Ayrıca akımın seviyesi hem güç istasyonunun sağladığı değerlere hem de şarj kablosunun yapısıyla alakalıdır. Şarj istasyonunda destekleyecek akım yüksek olsa dahi kablo yetersizse pek bir anlamı kalmıyor. Hatta bu durum tehlike arz ediyor. Kablonun aşırı ısınmasına ve yangın çıkmasına dahi sebep olabilir. Ama bu konuda endişelenmenize gerek yok. Piyasada satılan kablolar desteklenen akım değerleriyle orantılı olarak üretiliyor.

Seviye 3 ve Hızlı Şarj

Bu şarj tipinde 1 ve 2’den farklı olarak doğru akım (DC) kullanılır. Yaklaşık 400-800 voltajlı bir gerilim ve 100 amper veya daha fazla değerde akım sağlayarak şarj eder. Şarj istasyonlarının genellikle trifaz güç kaynaklarına bağlandığını söyleyebiliriz.

Yerleşim Birimleri		Şarj İstasyon Tipi
		Seviye 1	Seviye 2	Seviye 3
Konutlar	Müstakil Evler	✓	✓	–
	Apartmanlar	✓	✓	–
Ticari/İş Merkezleri	Özel Mülkler (ofisler, iş yerleri)	✓	✓	–
	Perakende/ Ticari (Filo ve dağıtım hizmetleri	✓	✓	–
	Kamu Alanları (Havaalanları, oteller, marketler, hastaneler, Alışveriş Merkezleri vb.)	✓	✓	✓
	Hükümet, Üniversiteler, Belediye Tesisleri	✓	✓	–
	Bağlantı Geçiş Noktaları	–	✓	✓
	Benzin İstasyonları	–	✓	✓
Topluma Açık Alanlar	Park Alanları	✓	✓	✓
	Cadde	–	✓	✓
	Şehirlerarası Yollar, Otobanlar	–	–	✓

Seviye 3 şarj oranları, şarj cihazına bağlı olarak şu anda 50 kW’tan 350 kW’a kadar değişmektedir.

Ancak şarj oranı iki yönlü bir ilişkidir. EA’nız Seviye 3 şarj cihazında yalnızca maksimum 50 kW’ı kaldırabiliyorsa, 350 kW’a çıkabilen bir şarj cihazına takılı olsa bile bundan daha hızlı şarj olmaz. Ek olarak, Seviye 3 şarj cihazındaki bir EA’nın şarj oranı, pilin şarj durumuna bağlı olarak önemli ölçüde değişir ve aşırı ısınmayı veya aşırı şarjı önlemek için pil takımı yüzde 80’e yaklaştığında önemli ölçüde yavaşlar. Örneğin, yüzde 80’den yüzde 100’e şarj etmek, yüzde 10’dan yüzde 80’e çıkarmak kadar zaman alabilir. Bu nedenle, EA’larla uzun yolculuklarda yola geri dönmenin en hızlı yolu genellikle yüzde 80’den fazla şarj etmemek.

Seviye 3 şarj, zaman açısından ne kadar avantajlı gözükse de maliyet açısından yüksek fiyatlar can yakıyor. Türkiye’de Togg’un 52,4 kWh (314 km menzil) bataryaya sahip versiyonu evden 115,8 TL, işyerinden 198 TL giderle deposunu doldurabiliyor. Aracın Togg’un hızlı şarj istasyonu Trugo’dan şarj olma maliyeti ise 418,6 TL’ye ulaşıyor (CNN). Konvansiyonel araçlarla kıyaslandığında hala çok daha verimli olan elektrikli araçların önünün açık olduğu ve teknolojik gelişim hızının içten yanmalı motorlu araçlara kıyasla çok daha hızlı olduğu yadsınamaz.

Parametre	ŞARJ İSTASYONU TİPLERİ
	Seviye 1	Seviye 2	Seviye 3	Seviye 3 (DC)
Gerilim Değeri	120-220 VAC	208-240 VAC	208-240 VAC	600 VDC
Güç Seviyesi, kW	1.2-3.8	3.8-15	> 15 – 96	>15 – 240
Akım Değeri, A	15-20	20-80 A	> 85 A
Şarj Süresi, h	5-12	1-4	0.25-0.50

Bu tabloda aslında bütün yazdığımız açıklamaların özeti niteliğinde bir tablo mevcut. Bu tabloyu kısaca yorumlarsak gerilim değeri arttıkça şarj süresi (h) azalıyor. Aynı şekilde bir ters orantı, akım değeri için de geçerli. Bu potansiyel güçlerin artırılması maliyeti de artış yönünde etkiliyor. Ancak gün geçtikçe bu sürenin ve maliyetin de hızlı bir biçimde azalması bekleniyor.

Kablosuz EA Şarjı Hakkında